کِوَرَه ، سِرَّه ----» دانقله

اینبار به بررسی سه اصطلاح که تقریبا با هم متناسبند میپردازیم .

دو اصطلاح کِوَرَه بستن و سِرَّه بستن به غیر از موارد کاربردِ آنها ٬تقریبا معانی یکسانی دارند و دانقله شدن پدیده ایست که در اثر آن دو (کوره بستن و سره بستن ) به وجود می آید .

(احتمالا) ریشه اصطلاحات !

کِوَرَه بستن : وقتی در مورد ریشه این عبارت بحث میکنیم کاملا به گستردگی و پیچیدگی زبان محلاتی در عین قدمت آن پی خواهیم برد و میفهمیم که چقدر اجداد ما که نشستن و این لغات را درست کردند باسواد بودند و چه خون دلها خوردند .

پس از تحقیقات زیادی که در پی یافتن ریشه لغت کِوَرَه انجام دادیم به این نتیجه رسیدیم که ریشه آن چیزی نمیتواند باشد جز کلمه انگلیسی {Cover} اگر معانی لغت Cover را استخراج کنیم به مفاهیمی همچون {،روکش کردن } ٬ {پوشانيدن} و {پوشش} خواهیم رسید که اینها کاملا با مفهومی که کِوَرَه قصد در رساندن آن دارد مطابقت میکند .

لذا احتمال میرود که این لغت را اجداد ما ابتدا به صورت کاوِربسته به کار برده و در مرود زمان الف میانی حذف گردیده و به کِوَر بسته تبدیل شده و برای راحتی بیان آن به شیوه امروزه که همان کِوَرَه بسته میباشد در آمده .

کاور (Cover)بسته -----»کِوَربسته ----» کِوَرَه بسته

سِرَّه بستن :در مورد سِرَّه دو احتمال وجود دارد .

الف ـ سِر شدن در فارسی یعنی بی حس شدن و بی حال شدن که احتمال میرود آن چیزی که باعث شده محلاتی ها این عبارت را وارد زبان خود کنند این بود که محلاتی ها زود تر از هر کس دیگری به علت ته نشینی رسوبات پی برده بودند و میدانستند رسوبات در اثر ته نشینی مواد موجود در آب به وجود می آید و مواد ته نشین نمیشوند مگر این که بی حال و بی حرکت شودند پس سِرَّه را میتوان سر شدن املاح موجود در آب بیان کرد و در نتیجه رسوب شدن آنها در ته آب .

ب ـ برخی بر این عقیده اند که محلاتی ها علاوه بر علاقه شدید به کوچک کردن کلمات علاقه ای هم به جا به جه کردن حروف در لغات دارند که مثال آن بعد ها ذکر خواهد شد و به علاوه این افراد استعداد و علم اجداد خود را دست کم گرفته و میگویند سِرَّه بر گرفته از خود کلمه رسوب بوده که در اینجا تمام علایق محلاتی ها دست به دست هم دادند تا هم لغت رسوب را کوچک کنند و هم جای حرف {ر}و{س} را در آن عوض کنند و به جای تمام حروفی که از این لغت بیچاره حذف کردند یک تشدید ناقابل روی حرف {ر} بگذارند و وسّلام .

توجه : احتمال الف عاقلانه تر به نظر میرسد .

دانقله شدن :در مورد دانقله که در مورد املای صحیح آن نیز بین علما اختلاف است هنوز ریشه ای نیافتیم ٬ شاید هم ریشه ای ندارد اصلا چه کسی گفته هر چه که محلاتی ها میگویند باید ریشه ای در فارسی یا انگلیسی  داشته باشد بسیاری از لغات محلاتی کاملا ابداعی هسنتد .

معانی و کاربرد ها :

کِوَرَه بستن : این عبارت برای بیان ایجاد یک پوشش خارجی بر روی بدن یا لباس یا هر چیز دیگر به شکلی که آن را پوشانده باشد می باشد که این پوشش معمولا از نوع کثیف میباشد .

مثال : لباس شخصی در اثر مداومت در نشستن آن بسیار کثیف شده به طوری که یک لایه جسم خارجی سراسر لباس را پوشانده از این رو اگر یک محلاتی بخواهد وضع لباس او را توصیف کند مطمئنا خواهد گفت : «کِوَرَه بسته »

سِرَّه بستن : همانطور که در بررسی ریشه لغت گفته شد سِرَّه بیشتر برای رسوبات ته نشین شده در جایی به کار میرود و صرفاً به همان پوشش اشاره دارد ولی پوشش از نوع خاص مثلا رسوبات آب در کتری یا هر جای دیگر به تصویر زیر توجه کنید

بلایی که بر سر سنگ بالا آمده چیزی نیست جز سِرَّه بستن در اثر رسوبات موجود در آب و اگر یک محلاتی این صحنه را ببیند میگوید : «سِرَّه بسته »

دانقله شدن : دانقله شدن در واقع فراورده کِوَرَه بستن میباشد و برای تعریف آن کافی است چند کلمه به تعریف کِوَرَه بستن اضافه کنیم به این صورت که دانقله شدن برای بیان ایجاد یک پوشش خارجی بر روی لباس یا پارچه یا چیز های نرم  دیگر به شکلی که آن را پوشانده باشد و آن را از حالت طبیعی و نرم خود خارج کرده و یک حالت شکننده و سفت به آن بدهد می باشد . این را هم اضافه میکنم که دانقله همواره با کِوَرَه همراه نیست و هر چیزی که باعث سفت شدن یک پارچه شود مثلا ریختن شربت بر روی لباس و سفت شدن لباس را دانقله شدن تعبیر میکنند .

مثلا لباس همان شخصی که در بالا انقدر کثیف بود که کِوَرَه بسته بود اگر از فرط پوشش خارجی سفت و شکننده شده باشد محلاتی ها میگویند : «کِوَرَه بسته ٬ دانقله شده »

توجه : توصیه میکنیم همیشه بهداشت شخصی را رعایت کنید تا خدایی ناکرده چنین تعبیرات نامناسبی راجع به لباس شما به کار نرود .

خلاصه مطلب :

کِوَرَه برای ایجاد یک پوشش خارجی کثیف بر روی چیزی به کار میرود و سِرَّه برای بیان ته نشینی رسوبات بر روی جایی به کار میرود و دانقله همان حالت شکنندگی که در اثر ریختن چیزی روی لباس به وجود می آید میباشد .

دانلود کنید کلیه صدا ها و تصاویر موجود در این پست را با حجم ۱۹۰ کیلوبایت (بخش نظرات)